سلامت سم و تغذیه گاوهای شیری
تغذیه بیشترین تأثیر را بر سیستم گوارش دارد. اثرات یک جیره نامتعادل را میتوان در سراسر بدن حیوان مشاهده کرد. مخصوصاً کنسانترهها از اهمیت ویژهای برخوردارند، چون بر پایه غلات میباشند و معمولاً حاوی مقادیر زیادی قند و نشاسته هستند. وقتی که تخمیر توسط میکروبهای شکمبه صورت میگیرد، قندها و نشاسته یک محیط اسیدی را در شکمبه ایجاد میکنند.
اسیدهای موجود در شکمبه میتوانند به پوشش دستگاه گوارش آسیب برسانند و التهاب موضعی یا سیستمیک ایجاد کنند که میتواند به خارج از شکمبه راه پیدا کند. تغییرات جیره و کاهش pH شکمبه همچنین میتواند باعث تغییر در جمعیت میکروبی شکمبه شود که ممکن است به نفع گونههایی از قبیل Treponema باشد که نقش مهمی را در آماس پوست بینانگشتی (Digital Dermatitis) بازی میکنند. با تنظیم دقیق جیره و نظارت بر سلامت گاو، میتوانیم بروز مسائل مربوط به سلامت سم ناشی از عدم تعادل جیره و مدیریت نادرست را محدود کنیم.
علائم اسیدوز تحتحاد شکمبه شامل کاهش مصرف خوراک، قابلیت هضم کمتر جیره و تولید کمتر شیر است و این میتواند زمانی رخ دهد که کربوهیدراتهای سریعالتخمیر جیره زیاد باشد. قندها و نشاسته به سرعت در شکمبه قابل تخمیر هستند و pH شکمبه را پایین میآورند. اسیدوز حاد زمانی رخ میدهد که pH شکمبه از ۵ کمتر باشد و در اسیدوز تحتحاد pH بین ۵ تا ۸/۵ است. علاوه بر قند و نشاسته، میزان و نوع الیاف جیره غذایی نیز در سلامت شکمبه نقش دارد.
اسیدوز و التهاب در شکمبه میتواند منجر به مشکلاتی در سلامتی سم شود. قندها و نشاسته فراوان باعث افزایش تولید شکمبهای اسیدهای چرب فرار و کاهش pH شکمبه میشوند که در نتیجه باعث تغییر در جمعیت میکروبی شکمبه و آسیب به پوشش دستگاه گوارش میشود که منجر به آماس پوست بینانگشتی ناحیه سم میگردد.
الیاف که سومین رده از کربوهیدراتها میباشد، قابلیت هضم متغیری دارد و میتواند به مدیریت pH شکمبه کمک کند. فیبر علاوه بر اینکه در شکمبه بهطور آهسته تخمیر میشود، جویدن و نشخوار را تحریک میکند که تولید بزاق را افزایش میدهد. بزاق بهعنوان یک بافر در شکمبه عمل میکند تا به حفظ pH و سلامت شکمبه و بالانس جمعیت میکروبی شکمبه کمک کند. زمانی که تغذیه باعث عدم تعادل در شکمبه شود، میتواند منجر به مشکلات سلامت سم گردد.
بین جیره و سلامت سم ارتباط وجود دارد. تحقیقات نشان داده است که افزایش سریع کنسانتره در جیره بعد از زایمان احتمال ابتلا به درماتیت را افزایش میدهد. همچنین مشخص شده که باکتریها یا سموم میتوانند از دستگاه گوارش عبور کرده و به سایر قسمتهای بدن برسند. پس از تغذیه با جیره با غلات بالا، باکتری Treponema هم در شکمبه و هم در سم گاوهای مبتلا به عفونتهای درماتیت انگشتی یافت میشود. التهاب میتواند به قسمتهای مختلف بدن منتقل شود. اسیدوز باعث آسیب و التهاب در شکمبه میشود که میتواند به سم رفته و منجر به لنگش شود. بنابراین تعادل مناسب جیره و مدیریت خوراک در حفظ سلامت شکمبه و سم بسیار مهم است.
در حیوانات سالم، مشاهده علائم کمبود مواد معدنی و ویتامینها غیرمعمول است. با این حال، گاوهایی که دچار اسیدوز میشوند میتوانند توانایی شکمبه برای متابولیسم و استفاده مناسب از ویتامینها و مواد معدنی را مختل کنند.
- سلنیم: به حفاظت از سلولها در برابر آسیب کمک میکند. دادههای تحقیقاتی زیادی در مورد سلامت سم و سلنیوم وجود ندارد، با این حال، انتظار داشتن سیستم ایمنی سالمتر و قویتر در حیوانات با سطح سلنیوم غذایی کافی منطقی است.
- روی: به گاوها کمک میکند تا سیستم ایمنی بدن خود را سالم نگه دارند و از متابولیسم مناسب بدن پشتیبانی کنند. هر دو عامل در گاوهایی که دچار درماتیت انگشتی یا سایر عوامل لنگش هستند بسیار مهماند.
- مس: برای تشکیل بافت همبند قوی، از جمله لایههای موجود در سم مورد نیاز است. کمبود مس میتواند منجر به لنگش و تورم مفاصل شود. حفظ تعادل بین مس و روی اهمیت دارد زیرا روی زیاد مانع جذب مس میشود.
- بیوتین: یکی از ویتامینهای گروه B است که برای سلامت سم حیاتی است. میکروبهای شکمبه بیوتین را سنتز میکنند و به pH پایین حساس هستند. اسیدوز این فرآیند را مختل میکند. مکملسازی روزانه ۲۰ میلیگرم بیوتین باعث بهبود سلامت سم، کاهش زخم و خونریزی کف پا و کاهش درماتیت بینانگشتی میشود.
مطابق تحقیقات دانشگاه مینهسوتا، سطح نشاسته باید زیر ۲۵٪ نگه داشته شود تا به کاهش بروز اسیدوز در تابستان کمک کند. جیرهها همچنین باید حاوی حداقل ۳۰٪ NDF باشند که از علوفههای با کیفیت بالا تهیه میشود. از علوفههایی استفاده کنید که قابلیت هضم NDF بالایی دارند، زیرا به حفظ انرژی دریافتی کمک میکند. مصرف ماده خشک معمولاً با افزایش دما کاهش مییابد، بنابراین قابلیت هضم اهمیت ویژهای پیدا میکند.
برای سنجش کیفیت الیاف جیره میتوان از الکهای استاندارد دانشگاه پنسیلوانیا استفاده کرد. باید ۸ تا ۱۲ درصد از قطعات علوفه قابل مصرف در صفحه بالای الکهای استاندارد وجود داشته باشد.
- تغییر سریع جیره: تغییرات ناگهانی جیره باعث کاهش pH شکمبه، ایجاد محیط اسیدی و تغییر جمعیت میکروبی میشود. تغییرات جیره باید بهتدریج و در یک دوره زمانی مشخص انجام گیرد.
- پرکردن جیره با قند و نشاسته (Overloading): این مواد بسیار قابل تخمیر هستند و باعث کاهش pH شکمبه و ایجاد محیط اسیدی میشوند. هنگام تنظیم سطح کنسانتره و سایر مواد با غلظت قند یا نشاسته بالا باید دقت زیادی شود.